ХХІ ғасыр ұстазының тұлғасы мен іс əрекетін жүйелі ұғыну үшін оған жаңа теориялық методологиялық негізде талап қойылуға тиіс. Осы жолдағы алғашқы қадам, жас мұғалімдерді арнайы əлеуметтік кəсіби топ деп қарай отырып, оларды зерттеу бағытында психологиялық педагогикалық жəне əлеуметтік ілімдердің біріктірілуі қажет. Міне, осындай жағдайларды ескере келіп, оның кəсіптік мəдениетінің өрістеуіне жан -жақты көмек, көңіл бөлу, жағдай жасалуын ескерген жөн. Жақсы мұғалім — бұл қай кезде де ең алдымен кәсіби деңгейі жоғары, интеллектуалдық, шығармашылық әлеуеті мол тұлға. Ол оқытудың жаңа технологияларын өмірге ендіруге дайын, оқу-тәрбие ісіне шынайы жанашырлық танытатын қоғамнын ең озық бөлігінін бірі деп есептеледі. Және солай болуға тиіс, Білім берудің мақсатын айқындау үшін Жүсіпбек Аймауытовтың мына сөздерін еске алған жөн: «Мектеп бітіріп шыққан соң бала бүкіл әлемге, өзгенің және өзінің өміріне білім жүзімен ашынған саналы ақыл көзімен қарай білсе, міне, білімдендірудің кездейтін түпкі мақсаты — осы. Мектеп осы бағытта баланың келешекте жетілуіне мықты негіз салуы керек». Осы орайда Шымкент қаласындағы «Білімді ұлт» жобасының қатысушыларының бірі, жаңадан ашылған білім беру мекемесі Д.А.Қонаев атындағы жалпы орта мектебі ұсынған ағылшын тілі пәнінің мұғалімі Мәлібек Жұлдызай Арысбекқзының жоба аясында жазған мақаласын назарыңызға ұсынамыз.
Заман өзгерген сайын, қоғам дамыған сайын, соған сай технологиялар да өркендей берері сөзсіз. Мәртебелі және абыройлы, қазіргі заманға сай жаңашыл ұстаз – қоғам айнасы. Жан-жағына қарап бала өседі дейді көпшілік. Оқушыларды тәрбиелеуге атсалысу біреу үшін қиын болар, ал өз кәсібін сүйген адамға ол — бақыт. Иә, мен үшін білім шыңына өрлей алатын шәкіртті тәрбиелеу, оқыту менің және барша ұстаз атаулының міндеті.
Мен, ағылшын тілі пәні мұғалімі, педагог-сарапшы Мәлібек Жұлдызай Арысбекқызы көне Отырар ауданында туып өстім. Мектеп қабырғасында жүріп, болашақта мұғалім болуды мақсат тұттым, себебі менің шырағымды жаққан ұстазымдай, мен де бір жанның дұрыс таңдау жасауына себепші болғым келген еді. Мен білім алғанды, білім бергенді жақсы көремін, балаларға бағыт бергенді ұнатамын, сол себепті де осы мамандықты таңдадым ба?- деп өзіме де сұрақ қоя отырып осыған жауап іздеймін. Алдымен өз жолымды табу керек деген алдыма мақсат қойған едім.
Қазіргі заманда білім берудегі басты мақсаттардың бірі – функционалдық сауаттылықты арттыру, яғни баланың меңгерген ақпаратты күнделікті өмірде пайдалана алуы. Осы бойынша сабақта оқушылармен ситуациялық жағдайлар тудырып, сыни тұрғыда ойлауды қажет ететін сұрақтар қою – менің күнделікті әдістерімнің бірі. Z және Альфа ұрпақтары өткен ұрпақтардан білімге деген ынтасымен, теориядан гөрі тәжірибеге назар аударатынымен ерекшеленеді. Сондықтан олардың қызығушылықтарын арттыру үшін құндылықтарды кіріктіре отырып, заманауи ағымдағы мультимодальды ресурстарды пайдаланамын. Атап айтқанда, «Flippity.net» платформасы сөздікпен жұмыс жасауға өте ыңғайлы, әрі кез келген буынға қызықты, бір тақырыпты 5-6 тәсілмен түрлендіруге болады, тақырыпты бекіту мақсатында «Jeopardylab.com», «Baamboozle.com», «FunBrain.com», «Wizer.me», «Quizizz.com», «Learningapps.com», «Kahoot», «Wordwall» платформалары қолданылады, ал мәтінді оқыту тапсырмаларына «Jigsaw», «Wall reading», «Mindmap» әдістері барлық оқушыларды қамтуға тиімді. 9 сыныптармен өтілген «Әлемдегі фильм жанрлары» тақырыбындағы сабақта тақырыпты Flippity.net платформасындағы Snowman әдісімен ашылды. Өткен сабақтағы сөздікті қайталау және бекіту мақсатында «I have … Who has …» шынжыр әдісі қолданылды. Әр түрлі фильмге билет таңдау арқылы оқушылар жанр бойынша үш топқа бөлінді. Сабақ барысында оқушылар барлық тапсырманы орындау арқылы «Joyteka» платформасында құрылған квест бөлмеден шығу керек болды. Сабақтың соңында оқушылар таңдалған фильмге қысқаша шолу жасап, жанрларды ажырата білді, көмекші сөздерді қолданып, ойын толық жеткізе алды. «Mentimeter.com» платформасында оқушылар сабаққа кері байланыс беріп, критериялар бойынша бағаланды.
Білім беру саласындағы 6 жылдан астам тәжірибемде көп ізденіс жасап, өзімнің білімімді біліктілікті арттыру курстарында жетілдіріп отырамын. 2013-2017 жылдары Қостанай мемлекеттік педагогикалық институтында «Шетел тілі: екі шетел тілі» мамандығы бойынша білім алып, қыркүйек айынан бастап Төлеби ауданы, «әл-Фараби атындағы жалпы орта білім беретін мектебінде» еңбек жолым басталды. Жас маман ретінде алғашқы қатысқан «Тілдарын» сайысында қалалық деңгейге өтіп, керемет тәжірибе алып, әрі қарай да белестерді бағындыруға бел буып, аудан, қала, облыс көлемінде семинар, конференцияларға қатысып, шеберлігімді шыңдап отырдым.
2022 жылы «Өрлеу» Біліктілікті арттыру ұлттық орталығында шақыртылған тренер болып, Кентау қаласының ағылшын тілі пәні мұғалімдеріне «5-9 сыныптар үшін оқу бағдарламасының күрделі тақырыптарын меңгеру аясында ағылшын тілі пәні мұғалімдерінің пәндік құзіреттіліктерін дамыту» тақырыбында 80 сағаттық курсын жүргіздім.
Мектептегі жұмыс барысында маған үлгермеуші оқушыларды оқу процесіне көбірек қатыстыру қызық болды. Шетелдік ұстаздар тәжірибесінен, еңбектерінен осы тақырып төңірегінде әдіс-тәсілдерді зерттедім. Ағылшын тіліндегі сөздерді символдармен оқыту идеясымен 2021 жылы «Дарынды балаларға – талантты ұстаз» сайысында Түркістан облысы бойынша І орынды иеленіп, Өскемен қаласында өткен республикалық кезеңге жол тарттым. Әрі қарай оқушылармен практика жүзінде іске асырып, нәтижесін көре отырып, сол әдіспен басқа да ұстаздармен бөлісу мақсатында «Педагогикалық идеялар фестиваліне» қатыстым, Шымкент қаласы бойынша І дәрежелі орын алдым. 2023 жылы Алматы қаласында өткен республикалық кезеңде бұл әдіске ерекше және тиімді деп «Шеберлік палитрасы» бағытында грамота берілді.
Шымкент қаласының ағылшын тілі пәні мұғалімдеріне «Таратылуға лайықты идеялар» тақырыбымен өтілген шебер сынып сағаты барысында түсіндірме жұмыстары жүргізіліп, осы идея таратылған болатын.
Шәкірттерім «Дарын» орталығы ұйымдастырған олимпиада және ғылыми зерттеу жобалар сайысында жүлделі орындарды қанжығасына байлады. «Зерде» республикалық зерттеу жобалар конкурсында 7 сынып оқушысы Сабыржан Айша ІІІ орын, 9 сынып оқушысы Қарабаева Гульдана ІІІ дәрежелі диплом иеленді.
ХХІ ғасырдың ұстазы өз мамандығы бойынша ғана емес, жалпы ғылымдар саласы бойынша ой-өрісі кең, ұлттық менталитеті жоғары кәсіби білікті маман, қоғаммен дұрыс қарым-қатынас жасай алатын, кез келген жағдаяттардан шыға алатын, жауапкершілік сезімі жоғары қайталанбайтын дара тұлға болуы тиіс. Саннан сапаға сапар шегу жолындағы мұғалімнің жаңа ғасырға берер жауабы дайын болу керек. Өйткені талабы күшті қоғамның ағысы қатты. Ал сол ағысқа қарсы шәкіртті дайындау тағы да мұғалімнің еңбегі.